Przejazdem przez Prostki

Prostki to duża mazurska wieś powiatu ełckiego, leżąca na trasie Grajewo – Ełk. Jak podają źródła miejscowość założona został w 1432 roku  na terenie Prus Książęcych przez trzech braci o nazwisku Prostki. Z pozoru zwyczajna wieś i nie byłoby w niej może nic interesującego gdyby nie fakt, że niegdyś była to miejscowość graniczna.  Przed 1945 rokiem przebiegała tędy  granica między Niemcami a Polską. Przez część miejscowości przejeżdża się brukowaną drogą. Na styku bruku z asfaltem, zachował się do czasów dzisiejszych, przygraniczny murowany budynek z kolumnami, stojący niegdyś po stronie Niemiec. Mieściła się w nim restauracja Gasthaus „Karl Krüger. Obecnie budynek jest w nieco opłakanym stanie.

To nie wszystko, czym mogą zaskoczyć Prostki. Najciekawszym obiektem jest oddalony od wsi o niespełna kilometr, szesnastowieczny słup graniczny.

Kilkukrotnie przejeżdżając przez Prostki zwróciłam uwagę na drogowskazy kierujące do słupa granicznego z 1545 roku. Wracając od znajomych w lipcu 2020 roku postanowiłam podjechać w to miejsce. Do słupa prowadzą dwie drogi przez las z dwóch stron wsi. Jeżeli będziecie jechać od strony Ełku, zgodnie z drogowskazem skręćcie w lewo, a po przejechaniu mostka, skręćcie w prawo, w pierwszą drogę wiodącą przez las. Ja przejechałam ją i dopiero wracając zauważyłam drogowskaz. Znak kierujący do słupa granicznego dla jadących od strony  Prostek jest niewidoczny. Po pokonaniu około 800 metrów dotrzecie do celu.
Nie jest to taki zwyczajny słup graniczny. Postawiono go niemal 500 lat temu, a dokładnie w 1545 roku na trójstyku Królestwa Polskiego, Wielkiego Księstwa Litewskiego i Prus Książęcych. Sześciometrowej wysokości słup wykonano z cegły, otynkowano i pokryto czerwoną dachówką. Umieszczono też na mim marmurową tablicę z godłami Prus Książęcych i Wielkiego Księstwa Litewskiego oraz inskrypcję w języku łacińskim. (tłumaczenie inskrypcji: Kiedy Zygmunt August sprawował rządy w państwie ojca a (jednocześnie) margrabia Albert I panował, ów nad Jagiełły dwojga imion starodawnymi grodami, ten nad krajem Prusów w pokoju piastował władzę, wzniesiony został ten słup, który miał oznaczać linię graniczną kraju oraz rozgraniczać tereny obu władców roku 1545 miesiąca sierpnia.)

Słup spełniał swoją rolę niezbyt długo, bowiem w wyniku postanowień Unii Lubelskiej w 1569 roku doszło do zmiany granic. W kolejnych latach w okolicach słupa biegła granica pomiędzy Polską a Prusami. W XIX wieku najpierw między Prusami a Rosją, później pomiędzy Niemcami a Rosją, a po I wojnie światowej pomiędzy Niemcami a Polską.  W 1907 roku, tablicę znajdującą się na budowli zdemontowano i przewieziono do muzeum w Królewcu, a zastąpiono ją tablicą z piaskowca.  Nadleśnictwo Ełk odrestaurowało słup graniczny w 2019 roku.

W Prostkach, przy Biedronce stoi lokomotywa z wagonikiem kolejowy, na którym zamieszczono tablice z informacjami o torach, dworcu kolejowym i okolicznych budowlach.

W 1866 roku otwarto linię klejową Białystok – Grajewo – Ełk biegnącą przez Prostki, którą w 1870 pociągnięto do Królewca. Niegdyś znajdowały się tu tak zwane szerokie tory, które były szersze o niemal 9 cm od obecnych.


    • Urszula, 16 listopada 2020, 13:33

    Odpowiedz

    Nieduża miejscowość, a swoją wielką historię posiada. Lubię takie miejsca nieoczywiste:)))

      • admin, 16 listopada 2020, 17:21
      • Autor

      Odpowiedz

      Lokalizacja ma ogromne znaczenie. Ja też lubię takie miejsca.

  1. Nawet nie sądziłam, że Prostki maja tak ciekawą historię. Przez tę mieścinę przejeżdżałam kilka razy, muszę koniecznie nadrobić braki w świadomym podróżowaniu. :))

      • admin, 20 listopada 2020, 15:52
      • Autor

      Odpowiedz

      Przejeżdżałam przez Prostki trzy dni temu i zauważyłam mural poświęcony Bitwie Pod Prostkami, która miała miejsce w XVII wieku.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.